Nieuw trendrapport Strategische Monitor 2019-2020

Geopolitieke concurrentie vraagt om Europese strategische autonomie en nieuwe samenwerkingen

Den Haag, 27 januari 2020 – Vandaag overhandigden Instituut Clingendael en Het Haagse Centrum voor Strategische Studies (HCSS) de Strategische Monitor ‘Tussen orde en chaos? De tekenen aan de wand’ aan de minister van Buitenlandse Zaken, Stef Blok.

Met hun jaarlijkse rapport geven de denktanks inzicht in de trends en ontwikkelingen in de wereldpolitiek. De onderzoekers zien een steeds hardere geopolitieke concurrentie tussen een Amerikaans en een Chinees machtsblok, die zich manifesteert op een groeiend aantal domeinen. Economie en veiligheid raken daarbij nauwer verweven. Nederland ervaart dit aan den lijve, getuige de exportrestricties op ASML en de zich voortslepende discussie over 5G. Meer Europese strategische autonomie en creatieve coalitievorming zijn noodzakelijk in de ‘multi-orde’, waarin tegenstanders in het ene beleidsdomein potentiële samenwerkingspartners zijn in het andere, aldus de onderzoekers: “Strategische autonomie biedt keuzevrijheid, manoeuvreerruimte en ‘leverage’, en draagt bij  aan de veiligheid en welvaart van Nederland, maar ook aan de stabiliteit van het wereldsysteem als geheel.”

De Monitor is te raadplegen op https://www.clingendael.org/monitor en https://hcss.nl/monitor

Minder vredig, minder veilig

In de  trendanalyse zijn de zes veiligheidsdreigingen uit de Nederlandse Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie 2018-2022 onder de loep genomen. De analyse wijst opnieuw op een verhoogde dreiging voor de komende jaren op het gebied van militaire competitie en cyberdreigingen, vitale economische processen en ongewenste buitenlandse inmenging en ondermijning. De conflicten in de regio rondom Europa woeden ondertussen voort, terwijl de verhoudingen op het wereldtoneel polariseren: er is minder samenwerking en méér onderlinge wedijver. Positief is de ontwikkeling van nieuwe coalities op het gebied van regulering van cyberspace en meer internationale samenwerking bij de bestrijding van terrorisme.

Laveren

De huidige multipolaire wereld wordt gedomineerd door de zittende macht Amerika en de opkomende macht China. Deze grootmachten beschermen hun economieën en stimuleren hun technologische en industriële basis. Ze versterken hun positie op het internationale speelveld en verminderen hun wederzijdse afhankelijkheid. Ondertussen laveert Europa tussen deze machtsblokken en moet het ervoor waken geen speelbal te verworden. Maar de eenheid in Europa wordt door de huidige krachtsverhoudingen en verscherpte geopolitieke concurrentie danig op de proef gesteld. Beide machtsblokken proberen de Europese landen voor hun belangen te winnen en zaaien daarmee onderlinge verdeeldheid.

Nederland als de kanarie in de kolenmijn van de titanenstrijd?

Nederland bevindt zich volgens de onderzoekers vooralsnog in een relatief gelukkige positie. Het kan rekenen op bondgenoten en samenwerkingspartners in zijn directe geografische omgeving. Maar wat betekent het vooruitzicht van de toenemende economische en veiligheidscompetitie in een multipolaire wereld voor Nederland?

Als relatief Transatlantisch én economisch relatief sterk verbonden met China, is Nederland bij uitstek kwetsbaar voor de zich ontvouwende strijd tussen de twee titanen Amerika en China. Het kweken van een beter begrip van wáár Nederlandse kwetsbaarheden liggen, en wáár kansen voor samenwerking, is daarom een noodzaak volgens de onderzoekers: “Inzet op grotere Europese strategische autonomie moet daarbij hand in hand gaan met een hechte samenwerking met partners buiten Europa, ook om aan internationale regimes te bouwen waar oude teloorgaan – anders dreigt een marginalisering op het wereldtoneel, voor Europa én voor Nederland. “

Over Instituut Clingendael

Het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen 'Clingendael' is een onafhankelijke denktank en academie op het gebied van internationale betrekkingen. Met onze analyses, trainingen en publieke debatten willen we overheden, bedrijfsleven, ngo's en de samenleving in bredere zin inspireren en equiperen, om zo een bijdrage te leveren aan een veilige, duurzame en rechtvaardige wereld. Zie: www.clingendael.org

Over HCSS

Het Den Haag Centrum voor Strategische Studies houdt zich bezig met strategisch onderzoek op het gebied van vrede en veiligheid. Het HCSS geeft advies op het gebied van internationale en nationale defensie-en veiligheidsvraagstukken, geopolitieke ontwikkelingen en trends, conflictbeheersing, defensietransformatie en terrorisme aan de overheid, internationale instituties en het bedrijfsleven. Zie: www.hcss.nl  

Geplaatst in:

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Instituut Clingendael, Harriët Garvelink-van Splunder, tel. 070 – 374 66 55 / 06 – 23 94 00 57, email: hgarvelink@clingendael.org
HCSS, Patrick Willemsen, tel. 070 –318 48 40 /06 – 537 773 56, email: patrickwillemsen@hcss.nl

The Hague Centre for Strategic Studies

plaats:
Den Haag
website:
https://hcss.nl/monitor

Verstuur nu éénmalig een persbericht

Verstuur persberichten en beeldmateriaal naar redacties in binnen- en buitenland. Via het ANP-net, het internationale medianetwerk van PR Newswire of met een perslijst op maat.

Direct persbericht versturen
070 - 41 41 234