Commissie Wolfsen: herijking rechtsbijstand verbetert toegang recht

Commissie Wolfsen in eindrapport:
Herijking van stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand verbetert toegang tot recht

(Een uitgebreide versie van dit persbericht is beschikbaar via de website van ANP Pers Support)

Den Haag, 30 november 2015 - Nederland kent een goed stelsel voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Maar het kan beter: voor alle betrokkenen en voor het rechtsbestel als geheel. Herijking van het stelsel is nodig, zodat de juiste rechtsbijstandsverlener het juiste werk kan doen. Dat verbetert de toegang tot het recht voor de burger en leidt tot een doelmatiger besteding van gemeenschapsgeld. Om dat te bereiken is het van belang de regie over het stelsel te versterken en knelpunten hierin te verhelpen. Dit adviseert de commissie gesubsidieerde rechtsbijstand onder voorzitterschap van mr A. (Aleid) Wolfsen. Hij bood minister van Veiligheid en Justitie mr G.A. (Ard) van der Steur van-daag het rapport - Herijking rechtsbijstand - Naar een duurzaam stelsel voor de gesubsidieerde rechtsbijstand - aan.


IJkpunten voor verduurzaming van stelsel
De commissie Wolfsen stelt acht normatieve uitgangspunten voorop ter herijking van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand: (1) De toegang tot recht staat voorop; (2) Minder draagkrachtige rechtzoekenden kunnen zich voor informatie, advies en een eenvoudige behandeling wenden tot door de overheid gefinancierde eerstelijnshulp, verleend door mensen met kennis en vaardigheden die aansluiten bij het probleem, de werkelijke behoefte en de vraag of het geschil van de rechtzoekende; (3) Een onafhankelijke, regievoerende instantie is verantwoordelijk voor de afstemming tussen de eerste- en tweedelijnshulp en neemt de beslissing over het al dan niet verlenen van een toevoeging voor rechtsbijstand. Het belang van de rechtzoekende is leidend; (4) Differentiatie en maatwerk zijn nodig, zowel op stelselniveau als op het niveau van de hulpvraag van de rechtzoekende; (5) Rechtsbijstandsverleners ontvangen een adequate honorering aan de hand van een evenwichtige en actuele vergoedingssystematiek; (6) De kwaliteit van rechtsbijstandsverleners is verzekerd; (7) De overheidsuitgaven aan rechtsbijstand zijn zoveel mogelijk voorspelbaar; (8) Het stelsel bevordert een doelmatige besteding van de financiële middelen.

Versterking regie, verlaging eigen bijdrage voor meeste burgers
De commissie Wolfsen analyseert in haar rapport een scala aan oorzaken en achtergronden van de ontwikkelingen in de uitgaven aan gesubsidieerde rechtsbijstand. Op basis hiervan adviseert ze onder andere de regie over het stelsel te versterken en die in handen te leggen van de samen te voegen Raad voor Rechtsbijstand (RvR) en het Juridisch Loket (JL). De RvR moet meer maatwerk gaan leveren, in het bijzonder voor burgers met veel samenhangende problemen en in echtscheidingsprocedures.

De RvR toetst een aanvraag voor rechtsbijstand op inkomen en de toevoegingswaardigheid in relatie tot de aard van de zaak. Ook kijkt de RvR of er eerdere rechtsbijstand is verleend. De RvR wijst de aanvraag toe als rechtsbijstand redelijk en noodzakelijk is. De high-trust werkwijze blijft in stand, met als aanvulling de toets op de toevoegingswaardigheid in relatie tot de aard van de zaak. De commissie adviseert de inning van de eigen bijdragen die men moet betalen voor rechtsbijstand van een advocaat onder te brengen bij de RvR. Door versterking van de regierol kan de eigen bijdrage voor de meeste burgers met ongeveer een kwart worden verlaagd.

Ook beveelt de commissie aan de kwaliteit van rechtsbijstand te verbeteren, het aantal rechtsterreinen waarop advocaten zaken kunnen aannemen te beperken en een periodiek herhaald, onafhankelijk onderzoek te laten doen naar de kwaliteit van advocaten, waarvan de resultaten openbaar zijn. Bij een goede kwaliteit past een adequate en actuele vergoedingssystematiek. De commissie raadt daarom aan de puntenaantallen per toevoeging te evalueren. Ook adviseert ze de puntenvergoeding licht te laten stijgen.

Kostenbeheersing voor toekomstbestendiger stelsel
De uitgaven door het ministerie van Veiligheid en Justitie aan het stelsel namen toe van Euro329 miljoen in 2002 naar Euro469 miljoen in 2013, waarna de uitgaven daalden tot Euro440 miljoen in 2014. Deze uitgaven zijn gebaseerd op afgegeven toevoegingen. De jaarverslagen van de RvR zijn beschikbaar vanaf 2009. Deze jaarverslagen laten zien dat de uitgaven van de RvR aan het stelsel zijn toegenomen van Euro454 miljoen in 2009 naar Euro496 miljoen in 2013. In 2014 daalden deze uitgaven naar Euro428 miljoen. Deze uitgaven zijn gebaseerd op daadwerkelijk vastgestelde toevoegingen.

De kostenstijging is vooral het gevolg van de groei van het aantal toevoegingen, constateert de commissie: van ruim 289.300 in 2002 naar ruim 407.800 in 2014, een stijging van ongeveer 41%. Gebaseerd op het jaarverslag van de RvR bedroegen in 2013 de uitgaven van de RvR aan toevoegingen, apparaatskosten van de RvR en kosten van het JL in totaal Euro496 miljoen. Na doorvoering van de commissievoorstellen zouden de uitgaven in 2013 ongeveer Euro410 miljoen (optimistisch scenario) tot Euro460 miljoen (behoudend scenario) bedragen. De commissie adviseert de effecten van de ingevoerde voorstellen te monitoren.

Achtergrond en samenstelling van commissie
De ministerraad besloot 13 februari dit jaar op voorstel van toenmalig staatssecretaris mr F. (Fred) Teeven van Veiligheid en Justitie tot instelling van de commissie Wolfsen (voluit: Commissie onderzoek oorzaken kostenstijgingen stelsel gesubsidieerde rechtsbijstand en vernieuwing van het stelsel). Hiermee gaf de ministerraad ook uitvoering aan moties die de Eerste Kamer aannam. In afwachting van het commissierapport schortte de staatssecretaris het wetsvoorstel voor de stelselvernieuwing van gesubsidieerde rechtsbijstand op.

Commissievoorzitter Wolfsen was onder andere rechter in de rechtbank te Amsterdam, vice-president van de rechtbank te Haarlem, burgemeester van Utrecht en Tweede Kamerlid voor de PvdA. Voor het commissierapport tekenen verder de leden prof. dr H.R.B.M. (Henk) Kummeling, mr J.H. (Jeroen) Brouwer (advocaat, voormalig Algemeen Deken van de Orde), mr C. (Coşkun) Çörüz (oud-Tweede Kamerlid CDA), mr F.W.H. (Erik) van den Emster (oud-voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak), prof. mr J.H. (Janneke) Gerards en prof. dr G.D. (Goos) Minderman (oud-Eerste Kamerlid voor GroenLinks).

Commissie Wolfsen

plaats:
Den Haag

Verstuur nu éénmalig een persbericht

Verstuur persberichten en beeldmateriaal naar redacties in binnen- en buitenland. Via het ANP-net, het internationale medianetwerk van PR Newswire of met een perslijst op maat.

Direct persbericht versturen
070 - 41 41 234