Denk vanuit de patiënt met dementie

"Laten artsen collectief de morele grens bewaken dat je een weerloze nooit euthanasie zal verlenen wanneer die niet meer kan beseffen dat hij een injectie krijgt die het leven beëindigt". Met die "principiële stelling" vroeg een groep artsen op 21 januari in de Volkskrant aandacht voor het onderwerp euthanasie in de late fase van dementie. De initiatiefnemers lanceerden niet lang daarna een advertentie, die door 400 artsen is ondertekend. Zij geven aan geen euthanasie te zullen verlenen bij wilsonbekwame patiënten.

Euthanasie is geen recht
Een verzoek om euthanasie wordt jaarlijks zo'n 14.000 keer gedaan, daarvan wordt ongeveer een derde gehonoreerd. De patiënt mag het vragen, maar de arts hoeft het niet uit te voeren. Om deze reden is de actie van de artsen dan ook overbodig. Zij zelf zijn niet verplicht mee te werken aan een dergelijk verzoek. De actie van de artsen lijkt zich dan ook met name te richten tegen de enkele arts die wel euthanasie verleende bij een persoon in een vergevorderd stadium van dementie. In de afgelopen 15 jaar zijn er maar 5 gevallen bekend, op het totaal aantal gehonoreerde euthanasieverzoeken van ongeveer 50.000.

Euthanasiewet en dementie
De Nederlandse euthanasiewet biedt uitdrukkelijk ruimte voor euthanasie bij dementie. Iemand met (ver)gevorderde dementie is veelal niet meer in staat een weloverwogen verzoek te doen, maar in plaats daarvan kan een schriftelijke wilsverklaring dienen als 'geldig' verzoek. Het lijden van een persoon met dementie kan bestaan uit angst voor ontluistering (in de vroege fase van dementie), of (in een later stadium) te maken hebben met angst, agressie of onrust. Ook kan er sprake zijn van bijkomende lichamelijke aandoeningen, zoals ernstige benauwdheid of pijn.

Praktijk
In de praktijk zijn artsen tot nu toe zelden bereid geweest euthanasie te verlenen bij een persoon met gevorderde dementie. De meeste artsen willen toch nog graag op het moment zelf het verzoek nogmaals horen. Vaak zijn mensen dan echter niet meer in staat het schriftelijke verzoek mondeling te bevestigen. Andere artsen twijfelen over het lijden en vinden dat zij alleen van de ondraaglijkheid hiervan kunnen worden overtuigd wanneer een gesprek met de patiënt nog mogelijk is. Dit verklaart waarschijnlijk dat euthanasie in een vroeg stadium van dementie wél af en toe verleend wordt, in 2015 was dat 109 keer. De KNMG erkent dat er bezwaren leven bij artsen, maar wil de ruimte voor artsen behouden om hierin een eigen afweging te kunnen maken.

Respecteer de wilsverklaring
De meerderheid van de mensen met dementie (in ons land zijn er 250.000 mensen met deze onbehandelbare hersenziekte) kiest er voor om niet te vragen om actieve levensbeëindiging. Zij wensen te blijven leven (omringd door goede zorg) tot het einde. Er zijn echter ook mensen die dat niet willen. Zij wenden zich dikwijls tot de NVVE. De meeste vragen van leden aan de NVVE gaan over euthanasie bij dementie. Het betreft veelal babyboomers die de ontluistering van hun vader of moeder van dichtbij hebben meegemaakt. Zij willen dat zelf niet meemaken. Daarom stellen zij een schriftelijk euthanasieverzoek op, met daarbij een aanvulling voor dementie en bespreken deze met de arts en hun naasten. Voor de NVVE is het van groot belang dat er met respect wordt omgegaan met deze verklaringen. Artsen hebben altijd het recht om niet in te gaan op zo'n verzoek, maar de NVVE vindt dat zo'n verzoek wel altijd serieus genomen moet worden. Wij adviseren mensen om op tijd een euthanasieverzoek op te stellen en regelmatig te bespreken met hun arts. Wij informeren hen het verzoek om hun leven te beëindigen nog te stellen op het moment dat zij nog wilsbekwaam zijn. Alleen zo hebben zij de garantie dat ze niet in een situatie geraken die ze absoluut niet willen.

Uitvoering
Vorig jaar waren er drie gevallen van euthanasie in een late fase van dementie. Een daarvan is door de regionale toetsingscommissie euthanasie als onzorgvuldig beoordeeld. Deze casus ligt nu bij het OM en is mede aanleiding voor de ontstane onrust onder artsen. Want hoe breng je iemand in slaap die dat niet meer beseft en wat doe je als iemand reageert op het inspuiten van medicatie? Helpt het als je ook dat vastlegt in je schriftelijk verzoek? De toetsingscommissie heeft deze week aangegeven meer helderheid te willen scheppen en een discussie te willen starten over een uitvoeringsprotocol, dat artsen en patiënten meer zekerheid moet bieden. Tijdens een door de NVVE georganiseerde bijeenkomst over het onderwerp euthanasie bij dementie kondigden zij aan o.a. de KNMG, de Levenseindekliniek en de NVVE te zullen uitnodigen om hierover van gedachten te wisselen. Wij gaan graag op die uitnodiging in.

Noot voor de redactie:
Persvoorlichters:
Sebastiaan Hattink en Stefanie Michelis
Email: communicatie@nvve.nl
Tel: 020-5304950

Volg ons op Twitter: @WaardigSterven

NVVE

plaats:
Amsterdam
website:
http://www.nvve.nl

Andere persberichten van deze organisatie

Verstuur nu éénmalig een persbericht

Verstuur persberichten en beeldmateriaal naar redacties in binnen- en buitenland. Via het ANP-net, het internationale medianetwerk van PR Newswire of met een perslijst op maat.

Direct persbericht versturen
070 - 41 41 234