Belastingdienst in juiste richting bij controle aangiftes

Belastingdienst in juiste richting bij controle aangiftes, maar mist informatie voor optimale inzet

Focus de handhaving meer op MKB en op informatie over grote ondernemingen

De Belastingdienst richt de laatste jaren de aandacht meer op het voorkómen van onvolledige of verkeerde belastingaangiftes, met als doel dat particulieren en bedrijven de verschuldigde belasting betalen. Een positieve ontwikkeling, aldus de Algemene Rekenkamer. Met de meer preventieve benadering wordt systematisch en gestructureerd ingespeeld op het gedrag van burgers en bedrijven. De Belastingdienst mist nog de informatie om vast te stellen of voldoende en juiste instrumenten en belastingambtenaren gericht en optimaal ingezet worden. Dat is van belang, omdat 12.700 van 16.000 fte van het personeel in dit dienstonderdeel belast is met handhavingstaken. Het is voor de Belastingdienst nog een grote opgave om vast te stellen of het beleid om de belastingregels te handhaven leidt tot een betere naleving van de belastingplicht.

De totale belasting- en premieontvangsten bedragen Euro 230 miljard per jaar in Nederland. Het op 30 november 2016 gepubliceerde onderzoek Handhavingsbeleid Belastingdienst, door de Algemene Rekenkamer uitgevoerd op verzoek van de Tweede Kamer, wijst uit dat de Belastingdienst niet kan aantonen in hoeverre met extra investeringen in de handhaving meer geld bij belastingplichtigen geïnd kan worden. Hiervoor is betere managementinformatie nodig en moet de Belastingdienst de effecten van de inzet van handhavingsinstrumenten evalueren. Voor gedragsbeïnvloeding wordt onder meer voorlichting ingezet en gebruik gemaakt van data-analyses en controles.

Voorbeeld van evaluatie: In 2013 is de Belastingdienst gestart met de vooraf ingevulde aangifte. Analyse door de dienst zelf leert dat hiermee de kwaliteit van aangiften is verbeterd. Er komen 55 % minder fouten voor in de vooraf ingevulde delen en in de aangiften als geheel 29 % minder fouten.

In vergelijking met ongerichte boekenonderzoeken bij bedrijven, leveren risicogerichte controles de fiscus per uur hogere correctieopbrengsten op. Het uitvoeren van (ongerichte) steekproefcontroles levert relatief weinig op. Deze methode is echter onmisbaar om te identificeren welke risicofactoren bestaan. Om vast te stellen waar de risico's zitten speelt de contra-informatie die de Belastingdienst krijgt van bijvoorbeeld werkgevers en banken een essentiële rol. Deze informatie van derden dient dan wel systematisch te worden geanalyseerd. De Algemene Rekenkamer beveelt verder aan de extra inspanningen voor handhaving vooral te richten op bedrijven. Onderzoek wijst uit dat de naleving van belastingwetten door het MKB (1,7 miljoen bedrijven) minder is dan bij de particulieren (8 miljoen). Bij de grote ondernemingen (9.000) kent de Belastingdienst het niveau van de naleving nog niet.

Hoe groot is de tax gap?
De Belastingdienst beschikt niet over een schatting van de omvang van de totale tax gap in Nederland. Dat is de optelsom van belastinggelden die niet geïnd kunnen worden (inningsverlies), die gemist worden door onvolledige of onjuiste aangiften (nalevingstekort) en die onbekend zijn omdat de verschuldigde belastingen volledig buiten zicht zijn (dark number). De Algemene Rekenkamer beveelt aan vooral in te zetten op het vergroten van het inzicht in de inningsverliezen en nalevingstekorten, ook bij grote ondernemingen.

De Algemene Rekenkamer heeft op verzoek van de Tweede Kamer ook de kennis bij de Belastingdienst belicht over specifieke groepen belastingplichtigen, gezamenlijk overigens verantwoordelijk voor een relatief beperkte belasting-opbrengst. Bij windhappers, personen met een ogenschijnlijk laag of nihil inkomen, bleef 1 % van de aanvankelijke geselecteerde 43.000 personen over voor nader onderzoek. De aanpak leverde weinig op, onder andere omdat verouderde gegevens de fiscus parten speelden. Hoeveel belastingnomaden er zijn - personen die zich uit het bevolkingsregister laten uitschrijven om buiten het zicht van onder meer de Belastingdienst te zijn - is bij de fiscus niet bekend. Overheidsdiensten werken overigens wel samen om adresfraude te bestrijden.
Betalen migranten motorrijtuigenbelasting voor voertuigen met een buitenlands kenteken? De fiscus vraagt aan migranten die zich inschrijven in het bevolkingsregister of zij een voertuig hebben meegenomen. Het aantal migranten dat motorrijtuigenbelasting afdraagt stijgt geleidelijk. Privacyregels beperken de mogelijkheden om repressief op te treden via controles op de weg of aan huis.

Reactie staatssecretaris en nawoord Algemene Rekenkamer
In zijn reactie op dit onderzoek onderschrijft de staatssecretaris van Financiën het positieve oordeel over de ingezette verandering bij de Belastingdienst. Hij neemt de aanbevelingen met enkele kanttekeningen over. Minder handhavingsinzet bij particulieren acht de bewindsman niet gewenst.
In haar nawoord benadrukt de Algemene Rekenkamer een optimale inzet op basis van betere managementinformatie.

Persvoorlichter Joost Aerts is beschikbaar voor meer informatie (070) 342 41 89 / 06 20 24 87 03. Het rapport is te vinden op www.rekenkamer.nl en op te vragen via (070) 342 44 00.

Algemene Rekenkamer

plaats:
Den Haag
website:
http://www.rekenkamer.nl

Verstuur nu éénmalig een persbericht

Verstuur persberichten en beeldmateriaal naar redacties in binnen- en buitenland. Via het ANP-net, het internationale medianetwerk van PR Newswire of met een perslijst op maat.

Direct persbericht versturen