Gevolgen gestapelde 'efficiencykortingen' voor uitvoering niet duidelijk

Tweede Kamer en kabinet moeten alert zijn op het stapelen van bezuinigingen bij uitvoeringsorganisaties zoals de Belastingdienst, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en het UWV. Achtereenvolgende kabinetten kondigden efficiencykortingen, taakstellingen en specifieke bezuinigingen aan. Uitvoeringsorganisaties geven aan dat zij hierdoor de uitvoering moeten versoberen en in een enkel geval wettelijke taken niet meer volledig kunnen uitvoeren. De Tweede Kamer heeft volgens de Algemene Rekenkamer beperkt inzicht in deze gevolgen van bezuinigingen. Daardoor vindt niet altijd  politieke weging van gevolgen voor de uitvoering van beleid plaats. Dat blijkt uit een inventarisatie bij 22 uitvoeringsorganisaties. Het rapport en de 22 factsheets met daarin informatie per uitvoeringsorganisatie zijn op 24 januari 2013 gepubliceerd.

Als gevolg van het Lenteakkoord en de bezuinigingen van het kabinet Rutte/Asscher wordt de komende vier jaar Euro 28,4 miljard extra bezuinigd. Deze bezuiniging wordt gestapeld op de Euro18 miljard aan bezuinigingen die door het vorige kabinet zijn aangekondigd. De Algemene Rekenkamer vindt dat bezuinigen verantwoord moet gebeuren. Wanneer de bezuinigingen leiden tot versobering van taken of het afstoten van taken door uitvoeringsorganisaties, zou de Tweede Kamer betrokken moeten zijn. Op dit moment is dat beperkt het geval.

NVWA en NA: wettelijke taken bij meer bezuinigingen niet uit te voeren 
Wanneer organisaties door bezuinigingen hun wettelijke taken niet meer volledig kunnen uitvoeren, moet volgens de Algemene Rekenkamer politieke besluitvorming plaatsvinden. Voorbeelden van organisaties waarbij dit het geval is zijn het Nationaal Archief (NA) en de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA).

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit geeft aan door de opgelegde bezuinigingen een deel van de wettelijke taken niet meer te kunnen uitvoeren. De NVWA houdt bijvoorbeeld toezicht op de hygiëne in de horeca, maar ook op de kwaliteit van levensmiddelen die ons land importeert. Door bezuinigingen worden minder inspecties uitgevoerd. 
Ook het Nationaal Archief geeft aan haar wettelijke digitaliseringstaak niet meer volledig te kunnen uitvoeren wanneer de bezuinigingen worden doorgevoerd. Dit kan gevolgen hebben voor de toegankelijkheid van informatie voor burgers.

Reactie kabinet en nawoord Algemene Rekenkamer 
De minister van Financiën geeft namens het kabinet in reactie op het rapport aan dat rapporteren over de gevolgen van de bezuinigingen per uitvoeringsorganisatie volgens hem niet mogelijk is. Het kabinet wil per uitvoeringsorganisatie inzichtelijk maken hoeveel wordt bezuinigd, maar niet op welke manier de organisaties deze bezuinigingen uitvoeren. Het kabinet herkent het risico dat efficiencykortingen in de praktijk leiden tot taakversoberingen niet. Daaraan gaat volgens de minister van Financiën altijd een politieke of bestuurlijke weging vooraf. De Algemene Rekenkamer noemt dat ' spijtig': inzicht in de gevolgen van bezuinigingen voor de uitvoering van taken is noodzakelijk om op een verantwoorde manier te kunnen bezuinigen. In het nawoord wijst de Algemene Rekenkamer op de mogelijkheden die webdossiers bieden om op transparante wijze de gevolgen van bezuinigingen voor de verschillende organisaties te monitoren en te presenteren.

Over het onderzoek 
De Algemene Rekenkamer vroeg aan 22 uitvoeringsorganisaties op welke manier zij omgaan met de bezuinigingen die de afgelopen jaren zijn aangekondigd. Deze bezuinigingen worden door de verschillende ministeries verwerkt in de rijksbijdrage aan de verschillende uitvoeringsorganisaties. De uitvoeringsorganisaties bekijken vervolgens zelf hoe zij maatregelen nemen om de bezuiniging binnen de eigen organisatie op te vangen. Uit de inventarisatie blijkt dat veel organisaties denken dat zij kunnen besparen door effectiever te werken. Ook vangen veel organisaties de bezuinigingen op door minder taken uit te voeren. Een deel van de onderzochte organisaties heeft nog niet alle bezuinigingen opgevangen met maatregelen.

Betrokken uitvoeringsorganisaties 
De 22 uitvoeringsorganisaties die deel uitmaakten van de inventarisatie van de Algemene Rekenkamer zijn de volgende: Agentschap NL, Autoriteit Financiële Markten (AFM), Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR), Belastingdienst, Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ), Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Dienst Uitvoering onderwijs (DUO), Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), Inspectie Jeugdzorg, Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT), Inspectie SZW, Nationaal Archief (NA), Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), Nederlandse Publieke Omroep (NPO), Openbaar Ministerie (OM), Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, Sociale Verzekeringsbank (SVB), TNO, Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV).