Afspraken zorg en onderwijs met BES-eilanden nageleefd
Afspraken zorg en onderwijs met BES-eilanden nageleefd
donderdag 22-11-2012 11:30
Dit is een origineel bericht van Algemene Rekenkamer
Relatie Bonaire, Sint Eustatius en Saba met 'Den Haag' op twee sectoren getoetst

Sinds de staatkundige veranderingen van 10 oktober 2010 zijn de afspraken met de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba op de terreinen onderwijs en zorg door de rijksoverheid in Den Haag nageleefd. Er is in scholen en ziekenhuizen geïnvesteerd. Verder is er een zekere terughou-dendheid geweest met nieuwe regels en de lokale overheden op deze BES-eilanden zijn conform afspraak geraadpleegd. De Caribische eilanden (als openbaar lichaam aangeduid; een soort gemeente) met opgeteld 20.000 inwoners kunnen veranderingen in regelgeving maar beperkt aan. De samenwerking tussen Rijk en de eilanden kan nog verder verbeteren.

Dit schrijft de Algemene Rekenkamer op 22 november 2012 in het rapport Rijks-overheid en Caribisch Nederland: naleving van afspraken. Bij de ontmanteling van de Nederlandse Antillen in 2010 is op hoofdlijnen afgesproken dat 'Den Haag' vijf jaar lang terughoudend is met verdere aanpassing en invoering van wetten en regels voor de drie eilanden. Ook is afgesproken dat de voorzieningen op een 'voor Nederland aanvaardbaar niveau' komen. Ministeries gaan in de praktijk verschillend om met het bepalen van het gewenste voorzieningenniveau op de eilanden. Ook de wijze waarop de eilandbesturen door ministeries betrokken worden verschilt. Het in een vroeg stadium betrekken van de lokale overheden is van belang, omdat er ter plekke beperkte ambtelijke capaciteit is, zeker op Sint Eustatius en Saba.

Het Rijk heeft in 2012 43,7 miljoen euro in onderwijs en 67,6 miljoen euro in de zorg geïnvesteerd (samen ruim de helft van de rijksuitgaven voor de drie eilanden). Omdat besteding hiervan de inwoners direct raakt, heeft de Algemene Rekenkamer het onderzoek hierop gericht.

Nieuwe wetten ingevoerd voor beter onderwijs
In 2008 heeft de Inspectie van het Onderwijs onderzocht wat het niveau van het onderwijs was. Zij stelde vast dat de kwaliteit van het leerplichtig onderwijs op de drie eilanden zeer zwak was: te weinig leerboeken en docenten; leerachterstanden bij leerlingen. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft daarop met de lokale bestuurders afgesproken dat er een voor Nederland aanvaardbaar voorzieningenniveau voor onderwijs moest komen. Dat betekent volgens OCW dat het opleidingsniveau van de kinderen en jongeren zodanig moet zijn dat men na basis- of voortgezet onderwijs op de BES-eilanden zonder problemen moet kunnen doorstromen naar het vervolgonderwijs in het Europese deel van Nederland. De hier geldende normen voor de inhoudelijke kwaliteit van het onderwijs worden ook op de BES-eilanden leidend. Daarom is bijvoorbeeld afgesproken dat in 2016 op de BES-eilanden dezelfde examens voor het voortgezet onderwijs worden afgenomen als in de rest van Nederland. Om het gewenste voorzieningenniveau te bereiken heeft OCW onder andere geïnvesteerd in schoolcoaches, schoolgebouwen en kwaliteitsverbetering van leraren. Om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren is OCW in overleg met de lokale overheden afgeweken van de afspraak om terughoudend te zijn met nieuwe regels voor de eilanden. Wel zijn de lokale overheden volgens afspraak betrokken bij het opstellen van wetten en regels.

Keuzes in de zorg: wat is urgent?
Over de zorg was vóór 2010 de conclusie dat er veel verbeterd moest worden, onder meer bij de toelating van artsen, vergoedingen voor geneesmiddelen en verzekering en financiering. Nieuwe regelgeving was hiervoor noodzakelijk. Omdat er veel verbeterd moet worden is het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) begonnen met de aanpak van urgente zaken als de verzekerbaarheid van de zorg en het bestrijden van levensbedreigende ziekten. VWS gaat samen met de zorginstellingen uitwerken welke voorzieningen nog meer gerealiseerd zullen worden. Een goede registratie van gegevens voor een beter werkzaam zorgverzekeringssysteem is nodig, maar minder urgent en daarom nog niet gerealiseerd. Wel is elke eilandbewoner inmiddels verzekerd voor zorgkosten. Bonaire heeft onder andere een nieuw dialysecentrum gekregen en in het ziekenhuis komen specialisten van academische ziekenhuizen helpen.

Reactie minister en eilandbesturen
De eilandbesturen scharen zich in een reactie op dit rapport achter de strekking. Volgens de minister van BZK (mede namens de collega's van OCW en VWS) zijn de bevindingen een aansporing om op de ingeslagen weg door te gaan. De minister onderschrijft dat elk ministerie vóór 2015 moet vastleggen wat het beoogde voorzieningenniveau op de BES-eilanden moet zijn. Het is daarbij volgens de Algemene Rekenkamer van belang dat de uitgangspositie per beleidsveld bekend is voordat nieuw beleid wordt bepaald.

Staatkundige afspraken
Met de staatkundige afspraken van 10-10-2010 is vastgelegd dat op Bonaire, Sint Eusta-tius en Saba (BES-eilanden, ook wel 'Caribisch Nederland') de oude Nederlands-Antilliaanse wetgeving van kracht blijft en geleidelijk vervangen wordt door Nederlandse wetgeving. Afwijkingen zijn bij voldoende motivatie mogelijk. De minister van Binnen-landse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt dat er bewust niet gekozen is voor een voorzie-ningenniveau op de eilanden gelijk aan (Europees) Nederland. Dat zou een aanzuigende werking hebben en de concurrentiepositie van de eilanden ernstig verzwakken.
Links:
Organisatie info:
												Algemene Rekenkamer
											 
												
											 
	                                			Persvoorlichter Joost Aerts [070] 342 41 89 / 06 20 24 87 03. Het rapport is te vinden op www.rekenkamer.nl en op te vragen via [070] 342 44 00.